FinansMotoru Sözlük
Finansal Terimler Sözlüğü
Finansal kararları daha iyi vermek için önce kavramları anlamak gerekir. Bu sözlük; terimleri tanımlamakla kalmaz, Türkiye’den örnek verir, neden önemli olduğunu ve yanlış anlaşılırsa hangi riski doğurduğunu açıklar.
Enflasyon, Kur ve Alım Gücü
Enflasyon, kur ve alım gücünün gelir, kira ve birikim üzerindeki etkisi.
Enflasyon Nedir?
Enflasyon, mal ve hizmet fiyatlarının genel seviyesinin zaman içinde sürekli artması; yani paranın alım gücünün azalmasıdır.
TÜFE Nedir?
TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi), hane halkının tükettiği temsili bir mal ve hizmet sepetinin fiyat değişimini ölçen ve tüketici enflasyonunu gösteren endekstir.
ÜFE Nedir?
ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi), üreticilerin ürettiği mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimi ölçen ve maliyet baskısını gösteren endekstir.
Alım Gücü Nedir?
Alım gücü, belirli bir miktar parayla satın alınabilen mal ve hizmet miktarıdır; enflasyon arttıkça aynı paranın alım gücü azalır.
Reel Değer Nedir?
Reel değer, bir tutarın enflasyondan arındırılmış, yani alım gücü cinsinden ifade edilmiş gerçek değeridir.
Maaş, Vergi ve SGK
Brüt-net maaş, vergi, prim ve tazminat gibi çalışma hayatı kavramları.
Brüt Maaş Nedir?
Brüt maaş, SGK primi, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi gibi yasal kesintiler yapılmadan önceki toplam ücrettir.
Net Maaş Nedir?
Net maaş, brüt maaştan SGK primi, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra çalışanın eline geçen tutardır.
Vergi Dilimi Nedir?
Vergi dilimi, gelirin arttıkça daha yüksek oranda vergilendirildiği, artan oranlı gelir vergisi tarifesindeki kademelerdir.
Gelir Vergisi Nedir?
Gelir vergisi, gerçek kişilerin maaş, ticari kazanç, kira veya serbest meslek gibi gelirleri üzerinden artan oranlı olarak alınan dolaysız bir vergidir.
SGK Primi Nedir?
SGK primi, çalışanın emeklilik, sağlık ve diğer sigorta haklarını finanse etmek için brüt ücret üzerinden işçi ve işveren payı olarak ödenen sosyal güvenlik kesintisidir.
Damga Vergisi Nedir?
Damga vergisi, sözleşme, bordro, taahhütname gibi belgeler üzerinden, belgenin tutarına bağlı oranlarla alınan bir işlem vergisidir.
Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, yasada belirtilen şartlarla işten ayrılan veya çıkarılan çalışana, her tam çalışma yılı için bir aylık giydirilmiş brüt ücret esas alınarak ödenen tutardır.
İhbar Tazminatı Nedir?
İhbar tazminatı, iş sözleşmesi feshedilirken yasal ihbar süresine uyulmadığında, bildirim süresine karşılık gelen ücret tutarında ödenen tazminattır.
Kredi, Borç ve Kredi Kartı
Kredi, taksit, faiz ve kart borcuyla ilgili karar destek kavramları.
Kredi Taksiti Nedir?
Kredi taksiti, çekilen kredinin anapara ve faiz dahil olmak üzere vadeye bölünerek her dönem ödenen tutarıdır.
Faiz Nedir?
Faiz, paranın belirli bir süre kullanımının bedelidir; borç alanın ödediği, borç verenin (veya mevduat sahibinin) kazandığı tutardır.
Anapara Nedir?
Anapara, faiz hariç tutulan asıl para miktarıdır; kredide çekilen borcun, mevduatta yatırılan paranın faiz işlemeden önceki tutarıdır.
Vade Nedir?
Vade, bir finansal işlemin süresidir; kredide borcun geri ödeneceği, mevduatta paranın bağlı kalacağı zaman dilimidir.
Toplam Geri Ödeme Nedir?
Toplam geri ödeme, bir kredide vade boyunca ödenen tüm taksitlerin toplamıdır; anapara, faiz ve varsa vergi/masrafların tamamını kapsar.
Asgari Ödeme Nedir?
Asgari ödeme, kredi kartı ekstresinde gecikmeye düşmemek için ödenmesi gereken en düşük tutardır; borcun tamamını kapatmaz.
Gecikme Faizi Nedir?
Gecikme faizi, bir borcun son ödeme tarihinde ödenmemesi durumunda, geciken tutar üzerinden ek olarak işletilen faizdir.
Borç/Gelir Oranı Nedir?
Borç/gelir oranı, aylık toplam borç ödemelerinin aylık gelire bölünmesiyle bulunan ve borç yükünün taşınabilirliğini gösteren orandır.
Birikim, Faiz ve Yatırım
Faiz, mevduat, getiri ve uzun vadeli birikimle ilgili temel kavramlar.
Reel Getiri Nedir?
Reel getiri, bir yatırımın enflasyondan arındırılmış gerçek kazancıdır; nominal getiriden enflasyon etkisi düşülerek bulunur.
Nominal Getiri Nedir?
Nominal getiri, bir yatırımın enflasyon dikkate alınmadan hesaplanan görünen yüzdesel kazancıdır.
Bileşik Faiz Nedir?
Bileşik faiz, kazanılan faizin anaparaya eklenip sonraki dönemlerde faizin büyüyen tutar üzerinden işlemesiyle oluşan, 'faizin faizi' etkisidir.
Stopaj Nedir?
Stopaj, bir gelir ödenirken kaynağında kesilip vergi dairesine ödenen vergidir; mevduat faizi gibi gelirlerde getiriyi doğrudan azaltır.
Mevduat Nedir?
Mevduat, bankaya belirli bir süre veya vadesiz olarak yatırılan paradır; vadeli mevduatta para, faiz karşılığında belirli süre bağlı tutulur.
BES Devlet Katkısı Nedir?
BES devlet katkısı, Bireysel Emeklilik Sistemi'ne yatırılan katkı paylarına devletin belirli bir oranda eklediği teşvik tutarıdır.
Ortalama Maliyet Nedir?
Ortalama maliyet, farklı fiyatlardan yapılan alımların toplam bedelinin toplam adede bölünmesiyle bulunan, birim başına ağırlıklı ortalama alış fiyatıdır.
Kira, Konut ve Araç Kararları
Kira, konut ve araç kararlarındaki vergi, harç ve maliyet kavramları.
Kira Artış Oranı Nedir?
Kira artış oranı, kira yenileme döneminde mevcut kiraya uygulanan zam yüzdesidir; konut kiralarında yasal bir üst sınıra tabidir.
Tapu Harcı Nedir?
Tapu harcı, gayrimenkul alım satımında, satış bedeli üzerinden alıcı ve satıcıdan alınan ve tapu işleminin tamamlanması için ödenen harçtır.
ÖTV Nedir?
ÖTV (Özel Tüketim Vergisi), araç, akaryakıt, tütün, alkol gibi belirli ürün gruplarından bir kez alınan dolaylı bir tüketim vergisidir.
MTV Nedir?
MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi), trafiğe kayıtlı araçlardan her yıl alınan ve yılda iki taksitte ödenen bir servet/kullanım vergisidir.
KOBİ, İşletme ve E-Ticaret
Ciro, kâr, marj ve KDV gibi işletme ve e-ticaret finansı kavramları.
KDV Nedir?
KDV (Katma Değer Vergisi), mal ve hizmet satışında fiyatın üzerine eklenen ve nihai tüketicinin ödediği dolaylı bir vergidir.
Ciro Nedir?
Ciro, bir işletmenin belirli dönemde yaptığı toplam satış tutarıdır; maliyet ve giderler düşülmeden önceki brüt satış hasılatını gösterir.
Brüt Kâr Nedir?
Brüt kâr, satış gelirinden yalnızca satılan ürün veya hizmetin doğrudan maliyeti düşüldükten sonra kalan tutardır.
Net Kâr Nedir?
Net kâr, satış gelirinden tüm maliyetler, faaliyet giderleri ve vergiler düşüldükten sonra işletmeye gerçekten kalan tutardır.
Kâr Marjı Nedir?
Kâr marjı, kârın satış gelirine oranıdır; her 100 liralık satıştan ne kadar kâr kaldığını yüzde olarak gösterir.
Nakit Akışı Nedir?
Nakit akışı, bir dönemde işletmeye giren ve çıkan nakdin hareketidir; kârdan farklı olarak paranın fiilen ne zaman geldiğini ve gittiğini gösterir.
Riskler, Hatalar ve Finansal Dayanıklılık
Risk, likidite ve finansal dayanıklılıkla ilgili koruyucu kavramlar.
Risk Nedir?
Risk, bir finansal kararın sonucunun beklenenden farklı, özellikle olumsuz çıkma olasılığı ve bu olasılığın taşıdığı belirsizliktir.
Likidite Nedir?
Likidite, bir varlığın değer kaybetmeden ve hızlı şekilde nakde çevrilebilme kolaylığıdır.
Sözlük yaklaşımı
Sözlük terimleri kavramı “anlamaya” odaklanır; hesaplama prosedürleri için rehberlere, sayısal sonuç için hesaplayıcılara yönlendirir. İçerikler bilgilendirme amaçlıdır; resmi mali, hukuki veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez.