Birikim, Faiz ve Yatırım
Spread (Alış-Satış Makası) Nedir?
Spread, bir varlığın alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farktır; bu fark işlem maliyetinin önemli bir parçasıdır ve dar olması yatırımcının lehinedir.
2 dakikada öğren
Spread, bir varlığı alırken ödediğin fiyat ile satarken aldığın fiyat arasındaki farktır. Örneğin döviz büfesinde alış ve satış kuru farklıdır; bu fark spread'dir ve gizli bir maliyettir. Spread ne kadar dar (küçük) olursa yatırımcı için o kadar iyidir. Likit, çok işlem gören varlıklarda spread dar; az işlem görenlerde geniş olur.
Spread (Alış-Satış Makası) Nedir? Ne anlama gelir?
Spread, bir varlığın aynı anda geçerli olan alış fiyatı (satıcının almaya razı olduğu) ile satış fiyatı (alıcının ödemesi gereken) arasındaki farktır. Türkçede sıkça 'alış-satış makası' veya döviz için 'kur makası' olarak da geçer.
Spread, yatırımcı için gizli ama gerçek bir işlem maliyetidir. Bir varlığı satış fiyatından alıp hemen alış fiyatından satsan, fiyat hiç değişmese bile spread kadar zarar edersin. Bu yüzden sık işlem yapan biri için spread, getiriyi sessizce aşındıran bir kalemdir.
Spread'in genişliği likiditeye bağlıdır. Çok işlem gören, likit varlıklarda (büyük şirket hisseleri, popüler döviz çiftleri) spread dardır. Az işlem gören, likiditesi düşük varlıklarda ise spread genişler; alıp satmak daha pahalı hale gelir.
Spread özellikle döviz alım satımında, küçük şirket hisselerinde ve bazı türev ürünlerde belirgindir. Bir yatırım yapmadan önce yalnızca komisyona değil, spread'e de bakmak gerçek maliyeti görmek açısından önemlidir.
Türkiye’den örnek
Döviz almak isteyen biri büfeye gittiğinde doların alış kurunun 33,80, satış kurunun 34,00 olduğunu görür. Aradaki 0,20'lik fark spread'dir. 1.000 dolar alıp hemen geri satsa, kur hiç değişmemiş olsa bile 200 TL'yi spread olarak kaybeder. Aynı durum, az işlem gören bir hissede daha da belirgin olabilir; bu yüzden likiditesi düşük varlıklarda alım satım daha pahalıdır.
Neden önemli?
Spread'i anlamak, bir işlemin gerçek maliyetini görmeyi sağlar. Özellikle sık alım satım yapan veya likiditesi düşük varlıklara giren yatırımcı için spread, komisyon kadar hatta daha fazla maliyet doğurabilir. Dar spread'li, likit varlıkları tercih etmek maliyetleri düşürür.
Yanlış anlaşılırsa ne risk doğar?
Geniş spread'li, likiditesi düşük varlıklarda alım satım, fiyat hiç değişmese bile baştan kayıpla başlamak demektir. Sık işlem (al-sat) yapmak, spread ve komisyonların birikmesiyle getiriyi ciddi şekilde eritebilir. Özellikle döviz ve küçük hisselerde spread'i göz ardı etmek pahalıya patlar.
Sık sorulan sorular
Spread bir maliyet midir?
Evet. Alış ve satış fiyatı arasındaki fark, varlığı alıp satarken üstlendiğin gizli bir maliyettir. Fiyat hiç değişmese bile spread kadar dezavantajla başlarsın.
Spread neden geniş olur?
Likidite düşükse, yani varlık az işlem görüyorsa spread genişler. Çok işlem gören likit varlıklarda spread dar olur.
Spread'i nasıl düşürürüm?
Likit, çok işlem gören varlıkları tercih etmek ve gereksiz sık alım satımdan kaçınmak spread maliyetini azaltır.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. FinansMotoru tarafından sunulan tanım, örnek ve açıklamalar; resmi mali, hukuki, vergi veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Güncel oran, tutar ve mevzuat için resmi kaynakları esas alın.