Birikim, Faiz ve Yatırım
Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili Nedir?
Hazine bonosu ve devlet tahvili, devletin borçlanmak için ihraç ettiği menkul kıymetlerdir; vadesi 1 yıldan kısa olanlara bono, uzun olanlara tahvil denir.
2 dakikada öğren
Hazine bonosu ve devlet tahvili, devlete borç vererek faiz geliri elde ettiğin araçlardır. Vadesi 1 yıldan kısa olana bono, uzun olana tahvil denir. Devlet garantisi taşıdıkları için ülke içinde düşük riskli kabul edilirler. Getirileri faiz ortamına bağlıdır ve enflasyonun altında kalırlarsa reel kayıp oluşabilir.
Hazine Bonosu ve Devlet Tahvili Nedir? Ne anlama gelir?
Hazine bonosu ve devlet tahvili, devletin (Hazine'nin) harcamalarını finanse etmek üzere borçlanmak için çıkardığı menkul kıymetlerdir. Bunları alan yatırımcı, aslında devlete borç vermiş ve karşılığında faiz geliri elde etmiş olur. İkisine birden Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) denir.
Temel ayrım vadededir: vadesi bir yıldan kısa olanlara hazine bonosu, bir yıl ve daha uzun olanlara devlet tahvili denir. Tahviller dönemsel faiz (kupon) ödeyebilirken, bonolar genellikle iskontolu satılıp vadede nominal değer üzerinden ödenir.
Devlet tahvili ve bonosu, ihraç eden ülkenin kendi para biriminde düşük riskli kabul edilir; çünkü devletin kendi parasıyla borcunu ödeme kapasitesi yüksektir. Bu yüzden çoğu zaman 'risksiz faiz' referansı olarak kullanılırlar.
Getirileri piyasa faizlerine bağlıdır. Faizler yükseldiğinde yeni ihraç edilen bono/tahvil daha yüksek getiri sunar; ancak elde mevcut, düşük faizli tahvilin ikincil piyasadaki fiyatı düşer. Bu ters ilişki, tahvil yatırımının önemli bir özelliğidir.
Türkiye’den örnek
Bir yatırımcı, bankası veya aracı kurumu aracılığıyla 1 yıl vadeli bir hazine bonosu alır. Bonoyu nominal değerinin altında, iskontolu bir fiyattan satın alır; vade sonunda devlet nominal değeri öder ve aradaki fark yatırımcının faiz getirisini oluşturur. Vade boyunca paraya ihtiyaç duyarsa bonoyu ikincil piyasada güncel fiyattan satabilir; bu fiyat, o anki faiz seviyesine göre alış fiyatının altında veya üstünde olabilir.
Neden önemli?
Devlet tahvili ve bonosu, portföyde düşük riskli ve öngörülebilir getirili bir bileşen sağlar. Hisse gibi dalgalı varlıkların yanında dengeleyici rol oynar. Ayrıca devlet tahvili faizleri, ekonomideki faiz seviyesinin ve risk algısının önemli bir göstergesidir.
Yanlış anlaşılırsa ne risk doğar?
Düşük riskli olmaları 'risksiz' oldukları anlamına gelmez. Yüksek enflasyon dönemlerinde tahvil/bono getirisi enflasyonun altında kalıp reel kayıp yaşatabilir. Vadeden önce satışta, faizler yükselmişse tahvilin piyasa fiyatı düşmüş olabilir ve zararına satılabilir. Döviz cinsinden değil TL cinsinden olanlarda kur etkisi ayrıca düşünülmelidir.
Sık sorulan sorular
Hazine bonosu ile devlet tahvili farkı nedir?
Temel fark vadededir. Vadesi 1 yıldan kısa olan devlet borçlanma aracına hazine bonosu, 1 yıl ve üzeri olana devlet tahvili denir.
Devlet tahvili risksiz mi?
Kendi para biriminde düşük riskli kabul edilir, ancak risksiz değildir. Enflasyona karşı reel kayıp ve vadeden önce satışta fiyat riski mümkündür.
Tahvil nasıl alınır?
Bankalar ve aracı kurumlar üzerinden, yatırım hesabıyla hem ihraçta hem de ikincil piyasada alınıp satılabilir.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. FinansMotoru tarafından sunulan tanım, örnek ve açıklamalar; resmi mali, hukuki, vergi veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Güncel oran, tutar ve mevzuat için resmi kaynakları esas alın.