Birikim, Faiz ve Yatırım
Stopaj Nedir?
Stopaj, bir gelir ödenirken kaynağında kesilip vergi dairesine ödenen vergidir; mevduat faizi gibi gelirlerde getiriyi doğrudan azaltır.
2 dakikada öğren
Stopaj, gelir sana ödenmeden önce kaynağında kesilen vergidir. Mevduat faizi, bazı yatırım gelirleri ve serbest meslek ödemelerinde karşımıza çıkar. Bu yüzden brüt getiri ile net getiri farklıdır; gerçek kazancı görmek için stopaj sonrası tutara bakmak gerekir.
Stopaj Nedir? Ne anlama gelir?
Stopaj (tevkifat), bir gelir sahibine ödeme yapılmadan önce, ödemeyi yapan taraf tarafından kaynağında kesilip vergi dairesine yatırılan vergidir. Yani vergi, gelir senin elinе geçmeden önce peşinen tahsil edilir.
Stopaj en sık mevduat faizi, bazı menkul kıymet gelirleri ve serbest meslek ödemelerinde görülür. Örneğin vadeli mevduatta banka, sana faizi öderken stopajı keser ve net tutarı hesabına yatırır. Bu nedenle ekstrede gördüğün getiri, ilan edilen brüt faizden düşüktür.
Stopaj, bir yatırımın gerçek getirisini değerlendirmede kritik bir ara adımdır. Doğru sıralama şudur: brüt getiriden stopaj düşülerek net getiri bulunur, ardından enflasyon düşülerek reel getiri hesaplanır. Stopaj oranı, gelir türüne ve vadeye göre değişebilir.
Türkiye’den örnek
Vadeli mevduatından brüt 10.000 TL faiz kazandığını düşün. Banka, faizi hesabına yatırırken stopaj keser; diyelim stopaj sonrası elinе 8.500 TL geçti. İlan edilen faiz oranına bakıp 10.000 TL kazandığını sanırsan yanılırsın; gerçek net getirin stopaj sonrası tutardır ve asıl kazancı görmek için bir de enflasyonla karşılaştırman gerekir.
Neden önemli?
Stopajı hesaba katmak, bir yatırımın gerçek (net) getirisini doğru görmeni sağlar. Mevduat ve benzeri araçları karşılaştırırken brüt faiz yanıltıcı olabilir; net getiri, stopaj düşüldükten sonra ortaya çıkar. Bu, yatırım kararlarını gerçekçi temele oturtur.
Yanlış anlaşılırsa ne risk doğar?
İlan edilen brüt faizi cebine girecek tutar sanmak yaygın bir hatadır. Stopajı göz ardı etmek, getiriyi olduğundan yüksek tahmin etmene yol açar. Net getiriyi de enflasyonla karşılaştırmadan 'kazandım' demek, reel kaybı gizleyebilir.
Sık sorulan sorular
Stopaj kimden kesilir?
Stopaj, geliri ödeyen taraf (örneğin banka) tarafından, gelir sahibine ödeme yapılmadan önce kaynağında kesilip vergi dairesine yatırılır.
Stopaj getiriyi nasıl etkiler?
Brüt getiriden stopaj düşülerek net getiri bulunur. Bu yüzden ilan edilen faiz ile elinе geçen tutar farklıdır; gerçek kazanç stopaj sonrası tutardır.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. FinansMotoru tarafından sunulan tanım, örnek ve açıklamalar; resmi mali, hukuki, vergi veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Güncel oran, tutar ve mevzuat için resmi kaynakları esas alın.