Birikim, Faiz ve Yatırım
Bileşik Faiz Nedir?
Bileşik faiz, kazanılan faizin anaparaya eklenip sonraki dönemlerde faizin büyüyen tutar üzerinden işlemesiyle oluşan, 'faizin faizi' etkisidir.
2 dakikada öğren
Bileşik faiz, kazanılan faizin yeniden faiz kazanması demektir; zamanla küçük farklar büyük sonuçlara dönüşür. Birikimde lehine, borçta aleyhine çalışır. Uzun vade ve düzenli katkı, bileşik etkinin en güçlü olduğu koşullardır.
Bileşik Faiz Nedir? Ne anlama gelir?
Bileşik faiz, bir dönemde kazanılan faizin anaparaya eklenmesi ve sonraki dönemde faizin bu büyümüş tutar üzerinden hesaplanmasıdır. Basit faizde faiz hep aynı anapara üzerinden işlerken, bileşik faizde taban sürekli büyür. Bu yüzden 'faizin faizi' olarak anılır.
Bileşik etkinin gücü zamanla ortaya çıkar. Kısa vadede basit ve bileşik faiz arasındaki fark küçükken, vade uzadıkça fark hızla açılır. Düzenli katkı (her ay biraz daha eklemek) bu etkiyi daha da güçlendirir. Bu nedenle uzun vadeli birikimde erken başlamak büyük avantaj sağlar.
Aynı mekanizma borçta tersine işler. Ödenmeyen faizin anaparaya eklendiği durumlarda (örneğin sadece asgari ödenen kredi kartı borcunda) borç bileşik şekilde büyür. Yani bileşik faiz, hangi tarafta olduğuna göre en güçlü dostun ya da en sinsi düşmanın olabilir.
Türkiye’den örnek
Her ay düzenli olarak belirli bir tutarı, getirisi anaparaya eklenen bir araçta biriktirdiğini düşün. İlk yıllarda büyüme yavaş görünür; ama on yıl sonra biriken tutar, sadece yatırdığın paraların toplamından belirgin şekilde fazladır. Aradaki fark, kazandığın faizin de faiz kazanmasından, yani bileşik etkiden gelir.
Neden önemli?
Bileşik faiz, uzun vadeli birikim ve emeklilik planlamasının temel mantığıdır. Erken başlamanın ve düzenliliğin neden bu kadar önemli olduğunu açıklar. Aynı zamanda kredi kartı gibi borçlarda neden hızla kontrolden çıkabildiğini de gösterir.
Yanlış anlaşılırsa ne risk doğar?
Bileşik etkiyi yalnızca getiri tarafında düşünüp borç tarafında unutmak risklidir. Sadece asgari ödenen kart borcu bileşik şekilde büyür. Ayrıca yüksek nominal bileşik getiriyi enflasyondan bağımsız değerlendirmek, reel sonucu olduğundan parlak göstererek yanıltabilir.
Sık sorulan sorular
Bileşik faiz ile basit faiz farkı nedir?
Basit faiz hep aynı anapara üzerinden işler. Bileşik faizde kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki faiz büyüyen tutar üzerinden hesaplanır; uzun vadede sonuç çok farklılaşır.
Bileşik faiz neden uzun vadede güçlüdür?
Çünkü taban her dönem büyür. Vade uzadıkça ve düzenli katkı eklendikçe faizin faiz kazanma etkisi katlanarak artar.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. FinansMotoru tarafından sunulan tanım, örnek ve açıklamalar; resmi mali, hukuki, vergi veya yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Güncel oran, tutar ve mevzuat için resmi kaynakları esas alın.